آشنایی اولیه با خراطی

آشنایی اولیه با خراطی

در این مطلب قصد داریم آشنایی اولیه با خراطی را برای شما بیان کنیم.

خراطی شیوه‌ای از تولید محصولات چوبی است. طی آن و توسط ابزار و وسایل مختلف و عمدتاً به وسیلهٔ دستگاه خراطی اشیایی نظیر قلیان، گهواره، پایهٔ آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته می‌شود. خراطی ساختن اشیا از چوب است که سابقه‌ای بسیار طولانی دارد. بقایای نقش‌­برجسته‌های کاخ داریوش در تخت­‌جمشید نشان می‌دهد، تخت و چهارپایه و عودسوز آن به شیوهٔ خراطی تهیه شده‌است. شاردن جهانگرد فرانسوی نیز تحت تأثیر مهارت خراطان ایران قرار گرفته و سخن گفته‌است. حرفه خراطی از هنرهای مکانیکی است که ایرانیان توانسته‌اند از آن به خوبی بهره‌برداری کنند.

عکسهای زیر نمونه وسایل خراطی سنتی و امروزه را نشان می­دهد.

 

 

 

کار با ابزار خراطی

کار با ابزار خراطی

 

خراطی چوب یکی از صنایع دستی سنتی ایران است که از زمانهای قدیم در این مرز و بوم رواج داشته و به طور معمول در مناطقی از کشور که چوب در آنجا بیشتر یافت می‌شود رایج است. در هنر خراطی اشیاء به صورت متقارن ساخته می‌شود اغلب از چوبهای نرم و اندکی مرطوب برای این کار استفاده می‌کنند. هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می‌شود. سابق بر این دستگاه خراطی مشتمل بر چند ابزار دستی بود که از چوب ساخته و پرداخته می‌شد. 

در حال حاضر این دستگاه علاوه بر تغییر شکل ظاهریش از دو بازوی فلزی تشکیل شده ‌است. با قرار گرفتن و محکم شدن حجم چوبی میان آنها و با چرخش چوب حول یک محور کار و با استفاده از میله‌های فلزی (مغار) هر کدام در ایجاد فرورفتگی یا خراشیدگی خاصی استفاده می‌شوند.

عکسهای زیر وسایل خراطی به صورت دستی را نشان می­دهد.

 

دستگاه خراطی

دستگاه خراطی

 

 

 

 

در خراطی چوب از دستگاه تراش افقی نسبت به تراش چوب استفاده می‌کنند. از جمله این اثارکه سابقهٔ تاریخی دارد، می‌توان به ‌حجاری‌های تخت جمشیدنقوشی ازتخت وچهارپایه‌سلطنتی وعودسوز را می‌توان نام برد. در هنر خراطی هرچه چوب فشرده‌تر و محکم‌تر باشدمی توان به کارهای ظریف تر پرداخت وهمچنین دوام آن بیشتر می‌شود.

یک نمونه‌ از انواع چوب خراطی می‌توان به چوب سپیدار اشاره کرد. وسیله کاران‌ها درقدیم چهارچوبی بود که رکاب داشت که سروته چوب رابه دهانه ان محکم کرده وتوسط کمانی چوب باحرکت دورانی حول محور خود می‌چرخد. امروزه‌این دستگاه برقی شده وکار خراطان تاحدودی راحت شده، نوع دیگر ابزار (مغار) است که‌سر آن شبیه ناخن می‌باشد. مغار به چوبی که حول محور خود می‌چرخد، فشار وارد نموده تا شکل مورد نظررا خراطی کند.

عکسهای زیر نمونه­های کوزه، بشقاب و وسایل تزئینی که به وسیله خراطی روی چوب تهیه گردیده است نشان می­دهد.

 

 

 

 

 

آموزش تصویری خراطی- www.baramod.com

آموزش تصویری خراطی

 

منبع: ویکی پدیا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفده − شانزده =